Το χορωδιακό τραγούδι και ο ρόλος των παιδαγωγών

μουσικοπαιδαγωγικήΤα παιδιά από μικρή ηλικία μαθαίνουν στιχάκια, συνηθίζουν στη ρυθμική απαγγελία, που προκύπτει αβίαστα από τον τονισμό των λέξεων και τον παλμό της ομοιοκαταληξίας. Ο ρυθμός του λόγου, η επανάληψη, οι διακυμάνσεις στην ένταση της φωνής, η επιβράδυνση και επιτάχυνση λέξεων η έμφαση στην εκφορά των λέξεων, μας παραπέμπουν στις μουσικές έννοιες του μέτρου, των ρυθμικών σχημάτων, της δυναμικής, του τόνου, της δομής. Απ’ αυτήν την άποψη το τραγούδι μπορεί να είναι: με συνοδεία οργάνων, χωρίς συνοδεία οργάνων (όπως συμβαίνει με τη Βυζαντινή μουσική), με λόγια (δηλαδή στίχους), αλλά και χωρίς λόγια όπου η φωνή τραγουδάει μόνο μια μελωδία σαν ένα μουσικό όργανο, χορωδιακό τραγούδι όπου πολλές φωνές τραγουδούν μαζί, τραγούδια που τα λένε χορεύοντας ή παίζοντας θέατρο (όπως συμβαίνει στην όπερα) κ.α.

Είναι ευρέως γνωστό ότι ο ρόλος της μουσικής είναι πολυσήμαντος καθόσον συνδράμει στην πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου. Το ποσοστό της ωφέλειας όπως αυτή προκύπτει από την ενόργανη είναι 30% ενώ για την φωνητική είναι 70%. Η αναντιστοιχία ανέκυψε διότι στην παραγωγή φωνητικής μουσικής, ο άνθρωπος διαδραματίζει το διττό ρόλο τόσο του πομπού όσο και του δέκτη. Συνεπώς κανείς δεν πρέπει να στερείται των ωφελειών που προσφέρει το τραγούδι, εφόσον συμβάλει τα μέγιστα για την συναισθηματική ισορροπία του ατόμου.

Η ευθύνη των παιδαγωγών αυξάνει δεδομένου του γεγονότος ότι το να τραγουδά κάποιος σωστά τις περισσότερες περιπτώσεις δεν αποτελεί θείο δώρο ή φυσικό χάρισμα, αλλά είναι απόρροια συστηματικής και σωστής φωνητικής αγωγής. Το ποσοστό των ανθρώπων που δεν θα κατορθώσουν ποτέ να τραγουδήσουν σωστά κυμαίνεται μεταξύ του 4 – 5%  και αφορά άτομα, τα οποία έχουν κάποιο ανατομικό πρόβλημα εκ γενετής ή επίκτητο στα όργανα, που συνδράμουν για την παραγωγή της φωνής. Επομένως όταν έχουμε αποκλείσει την ύπαρξη κάποιου παθολογοανατομικού προβλήματος, εξαιτίας του οποίου να ανακύπτει η παραφωνία, τότε συμπεραίνουμε ότι είναι απότοκος της κακής αγωγής της φωνής κατά τη διάρκεια της νηπιακής και παιδικής ηλικίας.

Στο σημείο αυτό θα εξετάσουμε περιπτώσεις που λαμβάνουν χώρα στα νηπιαγωγεία  εξαιτίας των οποίων δεν συντελείται σωστή φωνητική αγωγή :

  1. Τα παιδιά από αυτή την ηλικία ή ακόμη και νωρίτερα λαμβάνουν συστηματική μουσική εκπαίδευση, που εμπεριέχεται στο προβλεπόμενο αναλυτικό πρόγραμμα. Από τις βασικές έννοιες που διδάσκονται είναι η διάκριση μεταξύ μεγαλύτερου και μικρότερου, αλλά και του πάνω και κάτω μέσω συναφών ασκήσεων και δραστηριοτήτων. Αναφορικά με το τραγούδι, που αρχίζει να διδάσκεται σχεδόν από τις πρώτες μέρες, είναι συνήθως ήχοι μικρότερης ή μεγαλύτερης διάρκειας, που άλλοι βρίσκονται «ψηλά» και άλλοι «χαμηλά». Τα παιδιά «παίζουν» με αυτούς και σχηματίζουν μελωδίες, δηλαδή συνθέτουν τραγούδια. Παράλληλα είθισται να ζητείται από τα παιδιά να μιμηθούν παιχνιδίσματα ήχων, χρισημοποιώντας τη φωνή τους, χωρίς όμως να τους έχουν δοθεί περετέρω εξηγήσεις για το πως μπορεί να γίνει αυτό, σωστά. Επομένως αν η διάκριση και κατανόηση των όρων πάνω – κάτω, μικρό – μεγάλο απαιτούν αγωγή με βιωματικές ασκήσεις για να γίνουν αντιληπτοί από τα παιδιά, πόσο μάλλον αν προσπαθούμε να εφαρμόσουμε αυτές τις έννοιες στη φωνή τους. Διότι η επαφή του παιδιού με αυτές μέσω του τραγουδιού γίνεται μόνο ακουστικά, άρα καθιστά την κατανόησή τους ακόμη πιο δύσκολη.
  2. Η φωνή των παιδιών ακολουθά εξελικτική πορεία παρόμοια με αυτή του σώματος και του πνεύματος τους. Κατά τη νηπιακή ηλικία τα παιδιά αποδίδουν τραγούδια έκτασης 5-6 φθόγγων. Σε περίπτωση που η παιδαγωγός τους δώσει να τραγουδήσουν τραγούδια μεγαλύτερης φωνητικής έκτασης, είναι αναμενόμενο ότι θα οδηγηθούν σε παραφωνία. Αυτό θα διαιωνιστεί αν συνεχιστεί αυτή η τακτική, με αποτέλεσμα τα παιδιά να αποκτήσουν κακή αρμονική σχέση και να θεωρούν φυσική την παραφωνία τους εφόσον δεν θα μπορούν να αντιληφθούν τη διαφορά.
  3. Πιο συγκεκριμένα το ακουστικό σύστημα των παιδιών εξελίσσεται διαρκώς και μέχρι την ηλικία των 5 ετών αδυνατούν να διακρίνουν τις μικρές αποστάσεις μεταξύ των ήχων. Άρα αν η παιδαγωγός επιλέξει τραγούδια με ημιτόνια, τότε είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα οδηγηθούν τα παιδιά στην παραφωνία.
  4. Αν τα επιλεγόμενα παιδικά τραγούδια έχουν πολλούς στίχους τότε τα παιδιά ρίχνουν βαρύτητα στην απομνημόνευση των στίχων και όχι στο παραγόμενο ηχητικό αποτέλεσμα.

Συνεπώς οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η αγωγή της παιδικής φωνής είναι διδακτέα και επιτυγχάνεται με την εκμάθηση τραγουδιών, που συνάδουν με τις φωνητικές δυνατότητες των παιδιών αλλά και την προσέγγιση τραγουδιών, που θα γίνεται όχι μόνο ακουστικά αλλά με τη συμβολή όλων των αισθήσεων.производство сип панелей спбгде сковородуbank of tanzania exchange rateнаполнение сайта контентомcar cover jaguar xj6контекстная реклама в google adwords

About Μαρία Μιχαλοπούλου

Καθηγήτρια πιάνου, μουσικοπαιδαγωγός, συγγραφέας μουσικοπαιδαγωγικών βιβλίων. Γεννήθηκε στην Αττική το 1980 και από την ηλικία των πέντε ετών ξεκίνησε τις μουσικές της δραστηριότητες. Σπούδασε στην ανώτατη μουσική ακαδημία του Plovdiv της Βουλγαρίας με ειδικότητα στη μουσική παιδαγωγική. Είναι Πτυχιούχος αρμονίας, αντίστιξης καθώς και Διπλωματούχος πιάνου με βαθμό Άριστα. Είναι μέλος της Ε.Ε.Μ.Ε. και ειδικότερα μέλος της ομάδας εργασίας της παιδαγωγικής του πιάνου. Είναι μέλος της I.S.M.E. καθώς συμμετέχει και στην Ε.Ε.Μ.Α. Π.Ε. .Υπήρξε μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Χ.Ο.Ν. και βραβεύτηκε (Α’ βραβείο) στους πανελλήνιους διαγωνισμούς Χορωδιών της ΧΟΝ τα έτη 2000 – 2001 και 2002 ως μαέστρος του φυτώριου της παιδικής χορωδίας του Αγ. Ευθυμίου Κερατσινίου. Το 2002 βραβεύτηκε από τον όμιλο UNESCO για την προσφορά της στην μουσική εκπαίδευση. Ήταν μέλος της χορωδίας του Αγ. Ευθυμίου Κερατσινίου τα έτη 1985 – 2003 καθώς και υπεύθυνη του τμήματος διδασκαλίας του πιάνου που διοργάνωσε η χορωδία του Αγ. Ευθυμίου Κερατσινίου από το 1997 έως το 2003. Έχει συμμετάσχει σε συνέδρια και σε σεμινάρια με θέμα την παιδαγωγική της μουσικής (1ο Πανελλήνιο συνέδριο μουσικής αγωγής για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, 2ο Πανελλήνιο συνέδριο μουσικής αγωγής, 1ο Διεθνές συμπόσιο χορωδιακής μουσικής, 15ο Διεθνές συνέδριο χορωδιών, 6ο Διεθνές συνέδριο της Ελληνικής Ένωσης για την μουσική εκπαίδευση). Το 2003 – 2006 δημιούργησε την παιδική χορωδία του Αγ. Βασιλείου Πειραιώς καθώς και τμήμα πιάνου με πλήθος αξιόλογων παρουσιάσεων. Εργάστηκε ως μουσικός στο Δημοτικό Σχολείο της Ι. Μητροπόλεως Πειραιώς (2000 – 2007) και ως υπεύθυνη του τμήματος εκμάθησης μουσικών οργάνων στο παραπάνω σχολείο. Συμμετείχε σε παιδικές και σε σειρά παραδοσιακών εκπομπών της ΕΡΤ 1 και του 3ου προγράμματος ως συνεργάτης της Δόμνας Σαμίου. Έχει συνεργαστεί και εργαστεί στα Ωδεία: «Μάξ Χάλλεκερ» και «Έρευνα». Από το 2009 συνεργάζεται με το «Εθνικό Ωδείο» και το «Ωδείο Όπερα». Κατά τα έτη 2009 – 2011 εργάστηκε στους παιδικούς σταθμούς : «Ηλιαχτίδα» και «Ειρήνης Αγγελίδου – Σαραγά» καθώς και στους Συλλόγους γονέων του 13ου & 21ου δημοτικού σχολείου Κερατσινίου (υπεύθυνη τμήματος πιάνου). Από το Σεπτέμβριο του 2012 έχει τη μόνιμη στήλη «Μουσικοπροτάσεις» στο περιοδικό «Σύγχρονο Νηπιαγωγείο». Είναι συνεργάτης του «London College of Music Examinations» καθώς και των εκδόσεων «Cambia». Aπό τον Νοέμβριο του 2012 έχει την διεύθυνση - Καλλιτεχνική διεύθυνση της μουσικής - εκδοτικής εταιρίας "Καλλιτεχνήματα" καθώς και τη διδασκαλία – διεύθυνση του παιδικού – νεανικού φωνητικού συνόλου Καλλιτεχνήματα. Από τον Ιανουάριο του 2013 είναι επίσημο μέλος του ΠΑ.Σ.ΔΙΕ.Χ.Ο.Σ. , Π.Ε.ΔΙ.ΧΟ., καθώς και του Συλλόγου Φίλων της Εθνικής Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Από το Φεβρουάριο του 2013 είναι ειδική γραμματέας στο διοικητικό συμβούλιο των Πανελληνίων διαγωνισμών μουσικής που διοργανώνει η Χ.Ο.Ν.. Από το 2013 είναι συνεργάτης του Ι.Ε.Κ. Όμηρος,του Ι.Ε.Κ. Ξυνή καθώς και μέλος της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρίας Προσχολικής Αγωγής.Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου στον 24ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Χορωδιών, κατέκτησε το 1ο βραβείο με το Παιδικό – Νεανικό Φωνητικό Σύνολο Καλλιτεχνήματα. Συγγραφικό έργο: «Παιδικά Οργανοποιήματα» (εκδόσεις Cambia), «Τραγούδια Τραγουδάκια Παιχνίδια Παιχνιδάκια» (εκδόσεις Cambia), «Η τέχνη του παιδαγωγού πιανίστα» και β’ έκδοση αναθεωρημένη (εκδόσεις Καλλιτεχνήματα), «Φτιάχνω μουσική στο πι και φι» (εκδόσεις Καλλιτεχνήματα). Αν είστε κι εσείς ειδικός σε κάποιο αντικείμενο που αφορά τις Ελληνικές Χορωδίες και επιθυμείτε να μοιραστείτε τη γνώση και την εμπειρία σας μέσω του ιστολογίου επικοινωνήστε μαζί μας στο info@greek.choirs.gr.
Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *